Is het Kwade ook Goed?

Een Joodse Blik op een Eeuwige Vraag

“En G-d zag dat het goed was.” – Bereishit (Genesis)1

Zodra we de eerste pagina’s van de Torah openslaan, horen we het steeds weer: HaSjem schept, en Hij ziet dat het goed is. Licht is goed. Water is goed. Leven is goed. Maar dan komt de vraag: als alles goed is, waar komt dan het kwaad vandaan? En nog dieper: kan het kwaad misschien ook… iets goeds zijn?

Dat is geen moderne vraag. Het is een eeuwenoude zoektocht en de Torah zelf geeft er aanwijzingen voor.

G-d schiep ook het kwaad? De profeet Jesaja zegt het zonder omwegen:

“Ik vorm licht en schep duisternis, Ik maak vrede en schep het kwaad.”— Jesjajahoe (45:7)

De Torah is niet bang om toe te geven: G-d schiep ook het kwaad. Niet omdat HaSjem kwaadaardig is, G-d verhoede, maar omdat het kwaad een rol heeft in het grotere plan.

Waarom zou HaSjem kwaad scheppen?

Volgens de Rambam (Maimonides) is kwaad geen op zichzelf bestaand iets. Het is simpelweg het ontbreken van goed – net zoals duisternis geen entiteit is, maar de afwezigheid van licht.

Maar de Ramban (Nachmanides) en de Midrash zien het anders: kwaad is bewust geschapen. Niet als doel, maar als middel. Om ruimte te maken voor:

• Vrije wil (bechira)

• Persoonlijke groei

• Verdienste en beloning

• Ware verbinding met Hasjem

Als we geen kwaad konden kiezen, zou het goede dat we doen geen waarde hebben. Een robot die geen verkeerde keuzes kan maken, kan ook geen mitsvot verdienen.

De Yetzer Hara: Vervloeking of gereedschap?

De yetzer hara (neiging tot kwaad) is vaak onze grootste tegenstander. Maar de wijzen leren ons: zelfs die innerlijke kracht heeft een doel.

De Talmud (Yoma 69b) zegt dat zonder de yetzer hara, de wereld stil zou staan. Niemand zou bouwen, trouwen, werken, of zich inspannen. Het is onze taak om die energie te kanaliseren – om passie, ambitie en verlangen te gebruiken voor het goede.

Zoals de Chassidische meesters zeiden:

“Niet alles wat slecht lijkt, is echt slecht. Soms is het gewoon ongepolijst goed.”

De Kabbalistische blik: schaduw en licht

In de Kabbala leren we over de Sitra Achra – “de andere kant” – de spirituele bron van het kwaad. Die zijde bestaat niet als doel op zich, maar als contrast. Licht is pas echt licht als je ook duisternis kent.

De AriZal (R’ Jitschak Luria) leert dat Hasjem de wereld schiep via tzimtzum – het verbergen van Zijn licht. Dat verbergen maakt ruimte voor vrijheid, keuze, en uiteindelijk: de onthulling van iets hogers.

Dus… is het kwaad goed?

Niet op zichzelf. Het kwaad is niet bedoeld om geliefd te worden, of nagevolgd. Maar in het grotere geheel – als uitdaging, als spiegel, als gelegenheid tot keuze – krijgt het een mysterieuze waarde.

De ultieme opdracht is niet om het kwaad te omarmen, maar om het te overwinnen of zelfs te transformeren. Want juist als wij kiezen voor licht, ondanks de schaduw, wordt het hele universum mee verheven.

Als Hasjem zegt “het is goed,” bedoelt Hij niet altijd “het is prettig” of “het is makkelijk.” Hij bedoelt: het dient een doel. Zelfs het moeilijke, het donkere, het afschrikwekkende – kan een brug zijn naar iets groters.

Zoals koning David schreef: “Ook al ga ik door het dal van schaduw van de dood, ik vrees geen kwaad – want U bent met mij.”— Tehillim (Psalm) 23:4

Geschreven door Sarah

Heb je genoten van dit artikel? Like en verspreid het verder! © Copyright, alle rechten voorbehouden.